ซีรีส์งานวิจัย Johns Hopkins — ตอนที่ 2
ทั่วโลกมีคนเสียชีวิตจากบุหรี่ปีละราว 8 ล้านคน มากกว่าสารเสพติดชนิดอื่นทั้งหมดรวมกัน แต่วิธีเลิกบุหรี่ที่มีอยู่ในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นแผ่นแปะนิโคติน หมากฝรั่ง หรือยา กลับให้ผลลัพธ์ที่ค่อนข้างจำกัด คนส่วนใหญ่ที่พยายามเลิกด้วยวิธีเหล่านี้กลับไปสูบซ้ำภายในไม่กี่เดือน คำถามคือ ถ้าสารที่คนกลัวที่สุดอย่างเห็ดวิเศษ กลับช่วยเลิกบุหรี่ได้ดีกว่าวิธีมาตรฐานล่ะ
อาสาสมัครที่ล้มเหลวมาแล้วเฉลี่ยคนละ 6 ครั้ง
ระหว่างปี 2009-2015 ทีมวิจัยนำโดย Matthew Johnson และ Roland Griffiths ที่ Johns Hopkins คัดเลือกผู้สูบบุหรี่ 15 คนเข้าร่วมการศึกษานำร่อง ทุกคนมีสุขภาพจิตปกติ ไม่มีประวัติป่วยทางจิตเวช อายุเฉลี่ย 51 ปี สูบบุหรี่เฉลี่ยวันละ 19 มวน มาแล้วนานเฉลี่ยถึง 31 ปี และเคยพยายามเลิกมาแล้วเฉลี่ยคนละ 6 ครั้งแต่ไม่สำเร็จสักครั้ง — พูดง่ายๆ คือกลุ่มคนที่ “เลิกยากที่สุด” ที่จะหาได้
โปรแกรมออกแบบเป็นการบำบัดพฤติกรรมทางปัญญา (CBT) ระยะเวลา 15 สัปดาห์ ผสมกับการให้ไซโลไซบิน 2-3 ครั้งในขนาดปานกลางถึงสูง (20-30 มก./70 กก.) แต่ละเซสชันมีนักบำบัดที่ผ่านการฝึกฝนอยู่ด้วยตลอด ในห้องที่จัดให้รู้สึกปลอดภัยและสบาย ไม่ต่างจากโปรโตคอลของงานวิจัยเรื่อง mystical experience ในตอนที่แล้วของซีรีส์นี้
สิ่งที่เปลี่ยนไปไม่ใช่แค่ความอยากบุหรี่
สิ่งที่นักวิจัยพบภายหลังน่าสนใจกว่าที่คาดไว้มาก จากการวิเคราะห์เชิงคุณภาพที่สัมภาษณ์อาสาสมัครในภายหลัง หลายคนไม่ได้เล่าว่าตัวเองแค่ “อยากบุหรี่น้อยลง” แต่เล่าถึงการมองเห็นตัวตนและพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของตัวเองจากมุมที่ห่างออกไป ราวกับได้เห็นภาพรวมของชีวิตตัวเองจากมุมสูง บางคนบรรยายว่ารู้สึกเชื่อมโยงกับร่างกายตัวเองในแบบที่ไม่เคยรู้สึกมาก่อน จนการสูบบุหรี่ดูเหมือนเป็นสิ่งที่ขัดกับตัวตนที่แท้จริงของพวกเขาอย่างชัดเจน
นักวิจัยตั้งข้อสังเกตว่า กลไกที่ทำให้เลิกบุหรี่ได้ไม่ได้มาจาก “ความแรง” ของฤทธิ์ยาโดยตรง เพราะเมื่อเทียบกลุ่มที่เลิกสำเร็จกับกลุ่มที่ยังสูบอยู่ ทั้งสองกลุ่มรายงานความแรงของฤทธิ์ยาที่ไม่ต่างกันมากนัก แต่สิ่งที่ต่างกันชัดเจนคือ ระดับของ “ประสบการณ์ทางจิตวิญญาณ” (mystical experience) ที่เกิดขึ้นระหว่างเซสชัน — คนที่คะแนน mystical experience สูง มีแนวโน้มเลิกบุหรี่สำเร็จมากกว่าอย่างมีนัยสำคัญ
ตัวเลขที่ทำให้วงการแพทย์ต้องหันมามอง
ผลลัพธ์หลักของการศึกษานำร่องนี้คือ 12 จาก 15 คน หรือ 80% ยืนยันได้ด้วยการตรวจชีวเคมี (biological verification) ว่าเลิกบุหรี่ได้จริงที่ 6 เดือน — ตัวเลขนี้สูงกว่าที่พบโดยทั่วไปในการรักษาด้วยยาหรือ CBT เพียงอย่างเดียวอย่างชัดเจน
ที่สำคัญกว่านั้นคือผลไม่ได้จบแค่ 6 เดือน เมื่อทีมวิจัยติดตามผลระยะยาวต่อ อาสาสมัครทั้ง 15 คนกลับมาให้ข้อมูลที่ 12 เดือน และ 12 คน (80%) กลับมาอีกครั้งสำหรับการติดตามผลระยะยาว โดยเฉลี่ยห่างจากวันเลิกบุหรี่ไปแล้วถึง 30 เดือน — และอัตราการเลิกสำเร็จยังคงอยู่ในระดับสูงต่อเนื่อง แสดงให้เห็นว่านี่ไม่ใช่แค่ผลชั่วคราวที่หายไปเมื่อเวลาผ่านไป
งานวิจัยล่าสุดปี 2026 ยกระดับหลักฐานอีกขั้น
ข้อจำกัดสำคัญของการศึกษานำร่องปี 2014 คือเป็นแบบ open-label ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ ทำให้ยากจะฟันธงว่าผลลัพธ์มาจากไซโลไซบินจริงๆ หรือปัจจัยอื่น แต่ในปี 2026 ทีมวิจัยชุดเดิมนำโดย Johnson ได้ตีพิมพ์ผลการทดลองแบบสุ่มมีกลุ่มควบคุม (randomized clinical trial) ใน JAMA Network Open เปรียบเทียบไซโลไซบินโดยตรงกับแผ่นแปะนิโคติน (nicotine patch) ซึ่งเป็นวิธีเลิกบุหรี่มาตรฐานที่ใช้กันทั่วโลก โดยทั้งสองกลุ่มได้รับ CBT ควบคู่ไปด้วยเหมือนกัน
ผลการทดลองยืนยันไปในทิศทางเดียวกับงานวิจัยนำร่องเมื่อ 10 กว่าปีก่อน — กลุ่มที่ได้รับไซโลไซบินมีอัตราการเลิกบุหรี่ระยะยาวสูงกว่ากลุ่มที่ใช้แผ่นแปะนิโคตินอย่างมีนัยสำคัญ นับเป็นหลักฐานเชิงทดลองที่แข็งแรงที่สุดเท่าที่เคยมีมาสำหรับการใช้ไซโลไซบินรักษาการติดบุหรี่
แต่ยังไม่ใช่คำตอบสุดท้าย
แม้ตัวเลขจะน่าประทับใจ แต่ทั้งสองการศึกษายังมีข้อจำกัดที่ต้องพูดถึงอย่างตรงไปตรงมา การศึกษานำร่องปี 2014 มีกลุ่มตัวอย่างเล็กมากเพียง 15 คน และแม้แต่การทดลองแบบสุ่มปี 2026 ก็ยังเป็นเพียง pilot trial ขนาดเล็ก ยังต้องรอการศึกษาขนาดใหญ่ขึ้นเพื่อยืนยันผลในกลุ่มประชากรที่หลากหลายกว่านี้ นอกจากนี้ ทุกเซสชันในงานวิจัยเหล่านี้เกิดขึ้นภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญ ร่วมกับ CBT อย่างเข้มข้น ไม่ใช่การใช้ไซโลไซบินเดี่ยวๆ โดยไม่มีการบำบัดควบคู่
บทความนี้นำเสนอข้อมูลงานวิจัยเพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์หรือคำชักชวนให้ใช้สาร Psilocybin ยังคงเป็นสารควบคุมตามกฎหมายไทย ผู้ที่ต้องการเลิกบุหรี่ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับวิธีการรักษาที่ได้รับการรับรองในประเทศ
แหล่งอ้างอิงงานวิจัย
- Johnson MW, Garcia-Romeu A, Cosimano MP, Griffiths RR (2014). Pilot study of the 5-HT2AR agonist psilocybin in the treatment of tobacco addiction. Journal of Psychopharmacology. PubMed 25213996
- Garcia-Romeu A, Griffiths RR, Johnson MW (2014). Psilocybin-occasioned mystical experiences in the treatment of tobacco addiction. Current Drug Abuse Reviews. Johns Hopkins Pure
- Johnson MW, Garcia-Romeu A, Griffiths RR (2017). Long-term follow-up of psilocybin-facilitated smoking cessation. American Journal of Drug and Alcohol Abuse. อ่านฉบับเต็ม (PDF)
- Noorani T, Garcia-Romeu A, Swift TC, Griffiths RR, Johnson MW (2018). Psychedelic therapy for smoking cessation: Qualitative analysis of participant accounts. Journal of Psychopharmacology. Johns Hopkins Pure
- Johnson MW, Naudé GP, Hendricks PS, Garcia-Romeu A (2026). Psilocybin or Nicotine Patch for Smoking Cessation: A Pilot Randomized Clinical Trial. JAMA Network Open. อ่านฉบับเต็ม (PMC)
อ่านตอนอื่นในซีรีส์นี้ได้ที่ งานวิจัย Psilocybin จาก Johns Hopkins — 20 ปีแห่งการค้นพบ และ ศูนย์ความรู้ Psychedelic ของนิพพาน
